Erzincanlılar Hangi Mezheptir? (Yine de, biraz mizah zararlı olmaz)
Evet, İstanbul’da doğup büyümüş, İzmir’de yaşayan, 25 yaşında bir gencim ve soruyu duyduğum an kafamda hemen dönmeye başlayan düşünceler, şu an size gülümsediğim anla birleşiyor. Erzincanlılar hangi mezheptir? Kimse bana “Evet, bu da çok derin bir soru” demesin, ben bunu gayet eğlenceli bir biçimde işleyeceğim. Tabii biraz eğlenceli, biraz da “Acaba biz gerçekten her şeyi abartıyor muyuz?” tadında bir yazı olacak. Çünkü bazen cevaplar çok net olsa da, bizler insan olmanın verdiği o “düşünme” sürecine girmeyi seviyoruz.
Hadi gelin, Erzincanlılar hangi mezheptir? sorusunun etrafında dönen bir sohbeti bir de bu gözle görelim!
—
Erzincanlılar Hangi Mezheptir? Bir Soru, Bin Cevap
Öncelikle hemen netleşelim: Erzincan, malum, İç Anadolu’nun köklü şehirlerinden biri. Yani şehri gezerken önce dağları, sonra köyleri, sonra da bu güzel insanların geleneklerini öğrenirsiniz. Erzincanlılar, her şeyden önce kültürlüdürler ve gayet misafirperverdirler. Ama işte mesele mezhep meselesi olunca, orada biraz kafalar karışıyor. Çünkü Erzincan’da tek bir mezhep yok, işin içinde biraz daha fazlası var.
Bir yanda Alevi olan Erzincanlılar var, öbür tarafta ise Sünni olanlar. Bu karmaşayı gözünüzde canlandırırken bana şöyle bir “Süper kahramanlar” sahnesi geliyor: Bir tarafı yeşil, diğer tarafı mavi, ikisi de aynı amaç için mücadele ediyor. Kendi içlerinde farklar var ama aynı şehirde yaşıyorlar. Hah, işte Erzincan’daki mezhep durumu da tam olarak böyle bir şey!
İçimden bir ses: “Peki ya sen hangi mezheptensin?”
Düşünüyorum: İzmir’deyim, o yüzden arkadaşım Arda’yla geçenlerde Erzincan’a gitmiştik. Arda, Erzincanlılara da bir tuhaf bakıyor. “Hangi mezhepten?” diye sormak da pek kültürel değil, biliyorum ama şüphelerim var. Özellikle şu sıralar yemek masasında Arda’nın “Tuzlu mu tatlı mı?” soruları kadar, her şeyin şüpheli olduğu bir dönemdeyiz.
—
Erzincan’da Mezhep ve Geleneğin Yeri
Şimdi diyeceksiniz ki: “Bunda ne var? Erzincan’da herkes bir şekilde inancını yaşıyor.” Evet, doğru. Ama her şehri farklı kılan, o şehri tanımak için gösterdiğiniz çaba değil mi? Erzincanlıların bu konuda bir bakış açısı olduğunu, aynı zamanda biraz “içsel bir mizah” da barındırdığını bilmelisiniz.
Bir Erzincanlı ile sohbet ederken, bazen mezhep konusu gündeme gelmiyor, çünkü bir Erzincanlı, öncelikle Erzincanlıdır. “Neyse ki biz her şeyin farkındayız,” diye düşünüp, hemen üstüme gelen Arda’ya dönüp, “Abi, bu işler öyle kafaya takılacak gibi değil,” dedim. Ama Arda beni dinlerken, Erzincanlıların mezhebi hakkında daha çok sorusu vardı.
Yine de, her şeyin üstü örtülüyor!
Geldiğimiz noktada, Erzincan’da gerçekten de kimse kimsenin mezhebine karışmaz. Bir köyde, hatta bazen bir evde, aynı yemekleri aynı sofrada paylaşırsınız, aynı dağlarda koşarsınız. Hatta sabahın köründe, sabah namazına giden biriyle kahve içip, öğlen pazara gidenle akşam yemeği yemek de mümkün. Mezhep farkları, bu kültürün içinde çoktan yerleşmiş olan hoşgörü ile harmanlanmış durumda.
İşte tam bu noktada bir kahkaha patlatan arkadaşım Arda, “Erzincan’da mezhepleri karıştırmak bence başlı başına bir mizah!” dedi. Hani gülümsüyorsunuz, ama içten içe bu “başlı başına bir mizah” gerçekten de hayatı biraz daha eğlenceli hale getiren bir şey.
—
“Neyse, Anlayamadım!” – Erzincanlılar ve Mizah
Herhangi bir Erzincanlı ile sohbet ederken, bir noktada şunu fark ediyorsunuz: Her şaka, bir düşünme sürecinin ardından gelir. Hani böyle “düşünceli espriler” vardır ya, işte Erzincanlılar bunu doğal bir şekilde yapar. Mesela bir Erzincanlı’nın verdiği yanıt, bana her zaman şaşırtıcı gelir: “Bizim için en önemli şey, mezhepten daha çok insanın ruh halidir, gülmeli mi?”
Evet, işte Erzincanlılar hangi mezheptir diye sorunca da, soruyu bir iki kez daha soracak hale geliyorsunuz. Anladığınızda ise gözlerinizde hafif bir gülümseme beliriyor.
Kısa Diyalog:
Arda: “Erzincanlılar hangi mezheptir ya? Hangi gruptan olduklarını bile bilmiyorum.”
Ben: “İşte burada çözemedik, dostum. Mezhep işine takılma, asıl mesele şu: Erzincanlılar hep farklı ve bir o kadar da ‘sizinle’!”
—
Erzincanlıların Mezhebi Mi? Yoksa Erzincanlılık Mı?
Aslında Erzincanlılar için belirgin bir mezhep varsa o da “Erzincanlılık” diyebilirim. Burada din, mezhep, ideoloji bir kenara bırakılıyor ve şehirdeki tüm insanlar, aynı havayı soluyarak birbirlerine bir tür ruhsal bağlılık hissi yaratıyorlar.
Yani evet, Erzincanlılar hangi mezheptir sorusunu sorduğumuzda, cevabımız net bir şekilde çıkabilir. Ama bu şehre baktığınızda, insanın içinden gelen cevap şu olur: “Hangi mezhep önemli ki?”
Ben de bir İzmirli olarak bunu çok kolay kabul ediyorum. Erzincan’da insanlarla sohbet ederken, asıl güzelliğin, farklılıkları kucaklamak ve bununla birlikte bir arada yaşamak olduğunu görüyorum.
—
Sonuç Olarak: Erzincanlılar Hangi Mezheptir?
Vallahi çok derin bir konu! Mezhepleri birbirine karıştırmamak gerek. Erzincanlılar, işte bu soruya verilecek en güzel cevabı şu şekilde sunar: “Bizim inancımız, insanlığa, dostluğa, birbirimize olan sevgimize dayanır.” Ne diyeyim, belki de mezheplerin önemi yoktur.
Bir Erzincanlı, “Hadi gel dostum, çayı içelim, sonra mezhep konuşuruz!” der. İnsana değer vermek, ne güzel şey! Mezhepleri bir kenara bırakın, insan olmanın yolunu bulmak da önemli. Hem ne diyordu, bazen biraz mizah her şeye iyi gelir.